Dijital kamu hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte online şirket kurma konusu, girişimcilerin en çok merak ettiği başlıklardan biri haline geldi. Vergi dairesine ya da sicil müdürlüğüne defalarca gitmeden işe başlamak mümkün mü, internet üzerinden şirket kurma işlemi hukuken geçerli mi? Bu yazıda Türkiye’deki genel işleyiş, şirket türüne göre değişen adımlar ve dikkat edilmesi gereken noktalar ele alınmaktadır. Mevzuat ve uygulamalar zaman içinde değişebildiği için burada verilen bilgiler genel niteliktedir.
Online Şirket Kurmak Mümkün mü?
Bu sorunun yanıtı kurulacak işletmenin türüne göre değişir. Türkiye’de en yaygın iki yol şahıs işletmesi ve sermaye şirketidir (limited ya da anonim şirket).
- Şahıs işletmesi: İşe başlama bildirimi, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital vergi dairesi hizmetleri üzerinden elektronik ortamda verilebilir. Bu nedenle şahıs işletmesi açılışının büyük bölümü internet üzerinden tamamlanabilir. Bildirimin ardından vergi dairesi işyeri adresinde yoklama yapabilir.
- Limited ve anonim şirket: Başvuru, Ticaret Bakanlığı’nın Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden elektronik olarak hazırlanır. Ancak şirket sözleşmesinin imzalanması gibi bazı adımlar için kurucuların veya vekillerinin ticaret sicili müdürlüğünde hazır bulunması gerekir. Yani süreç büyük oranda dijitaldir fakat tümüyle uzaktan tamamlanmayabilir.
Kısacası “online şirket kurmak” ifadesi, çoğu durumda hazırlık ve başvuru aşamalarının internetten yürütülmesi anlamına gelir. Hangi adımın elektronik, hangisinin yüz yüze yapılacağı şirket türüne ve yürürlükteki düzenlemelere bağlıdır.
Online Şirket Nasıl Kurulur?
Ayrıntılar değişse de süreç genel olarak aşağıdaki adımlardan oluşur:
- Şirket türüne karar verin: Sorumluluk, sermaye, ortak sayısı ve vergilendirme açısından şahıs işletmesi ile sermaye şirketleri arasında önemli farklar vardır. Bu karar bir mali müşavirle birlikte verilmelidir.
- Faaliyet konusunu ve adresi belirleyin: Faaliyet kodu ve işyeri adresi başvurunun temel bilgileridir. Ev adresi ya da paylaşımlı ofis kullanımı gibi seçeneklerin uygunluğu faaliyet türüne göre değişir.
- Elektronik başvuruyu hazırlayın: Şahıs işletmesi için dijital vergi dairesi, sermaye şirketleri için MERSİS kullanılır. Sistemlere e-Devlet kimlik doğrulamasıyla giriş yapılır.
- Tescil ve imza işlemlerini tamamlayın: Sermaye şirketlerinde sözleşme, ticaret sicili müdürlüğünde imzalanır ve tescil edilir. Tescille birlikte şirket tüzel kişilik kazanır.
- Kuruluş sonrası yükümlülükleri yerine getirin: Oda kaydı, banka hesabı, defterler, elektronik belge uygulamalarına geçiş ve gerekiyorsa işyeri ruhsatı gibi konular bu aşamada ele alınır.
Kuruluştan sonra işletmenin faal olduğunu göstermek için sıkça istenen evraklardan biri de faaliyet belgesidir. Ayrıca ilk günden itibaren düzenli kayıt tutmak için ön muhasebe sürecinin nasıl yürütüldüğünü bilmek yararlıdır.
Kuruluş masrafları; şirket türüne, sermayeye, oda kayıt ücretlerine ve alınan mali müşavirlik hizmetine göre değişir. Bu kalemler her yıl güncellenebildiği için kesin tutarlar ilgili ticaret odasından, sicil müdürlüğünden ve mali müşavirden öğrenilmelidir.
Online Şirket Kurmak Yasal mı?
Resmi kurumların sunduğu elektronik sistemler üzerinden yapılan başvurular hukuken geçerlidir; bu sistemler zaten kuruluş sürecinin resmi kanallarıdır. Dolayısıyla işlemin internet üzerinden başlatılması onu geçersiz ya da yasa dışı kılmaz.
Dikkat edilmesi gereken nokta, “online şirket kuruyoruz” diyerek hizmet veren aracılardır. Bu kuruluşlar çoğunlukla girişimci adına evrak hazırlığını ve takibini yürüten mali müşavirlik ya da danışmanlık hizmeti sunar. Böyle bir hizmet almak yasaldır; ancak şu hususlar gözden kaçırılmamalıdır:
- Hizmeti verenin yetkili bir meslek mensubuyla çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir.
- Vekâletname veriliyorsa kapsamı dar tutulmalı ve içeriği dikkatle okunmalıdır.
- e-Devlet şifresi gibi kişisel giriş bilgileri üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır.
- Hizmet bedeli ve kapsamı yazılı bir sözleşmeyle belirlenmelidir.
- “Hiçbir evrak gerekmeden, tek tıkla şirket” gibi gerçekçi olmayan vaatlere temkinli yaklaşılmalıdır.
Yurt dışında şirket kurmaya yönelik çevrim içi hizmetler ise ayrı bir konudur. Böyle bir şirketin Türkiye’deki vergi ve bildirim yükümlülükleri kişinin durumuna göre değişir ve mutlaka uzman görüşü gerektirir.
Online Şirket Kurma Hakkında Sık Sorulan Sorular
Şahıs şirketi tamamen internetten açılabilir mi? İşe başlama bildirimi elektronik ortamda verilebilir. Bununla birlikte adres yoklaması ve oda kaydı gibi ek adımlar söz konusu olabilir.
Limited şirket için sicil müdürlüğüne gitmek gerekir mi? Başvuru MERSİS üzerinden hazırlanır, ancak sözleşmenin imzalanması için kurucuların veya vekillerinin müdürlükte bulunması gerekir. Güncel uygulama ilgili ticaret sicili müdürlüğünden teyit edilmelidir.
Şirket kurmadan önce kime danışılmalı? Şirket türü, vergi yükü ve yükümlülükler konusunda bir mali müşavire, sözleşme ve ortaklık konularında ise bir avukata danışmak yerinde olur.
Sonuç olarak şirket kuruluşunun önemli bir bölümü bugün dijital kanallardan yürütülebilmektedir; güvenli yol, resmi sistemleri ve yetkili meslek mensuplarını kullanmaktır.
