Loading...
tr usd
USD
-0.01%
Amerikan Doları
38,85 TRY
tr euro
EURO
0.90%
Euro
43,77 TRY
tr chf
CHF
0.55%
İsviçre Frangı
46,66 TRY
tr cny
CNY
-0.07%
Çin Yuanı
5,39 TRY
tr gbp
GBP
0.71%
İngiliz Sterlini
51,98 TRY
bist-100
BIST
1.33%
Bist 100
9.668,36 TRY
gau
GR. ALTIN
0.85%
Gram Altın
4.035,10 TRY
btc
BTC
0%
Bitcoin
0,00 USDT
eth
ETH
0%
Ethereum
0,00 USDT
bch
BCH
0%
Bitcoin Cash
0,00 USDT
xrp
XRP
0%
Ripple
0,00 USDT
ltc
LTC
0%
Litecoin
0,00 USDT
bnb
BNB
0%
Binance Coin
0,00 USDT
sol
SOL
0%
Solana
0,00 USDT
avax
AVAX
0%
Avalanche
0,00 USDT
okx
  1. Haberler
  2. İş Dünyası
  3. Adat Nedir? Nasıl Yapılır?

Adat Nedir? Nasıl Yapılır?

Adat hesaplaması için kullanılan hesap makinesi
Görsel: Coyau / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
service

Muhasebe ve finans işlemlerinde sıkça karşılaşılan kavramlardan biri olan adat, faiz hesaplamalarını kolaylaştıran pratik bir yöntemdir. “Adat ne demek?” sorusunun en kısa cevabı şudur: Bir tutarın, o tutarın hesapta kaldığı gün sayısıyla çarpılması sonucunda elde edilen sayıya adat denir. Bu sayı tek başına bir faiz tutarı değildir; faizin hesaplanmasında kullanılan bir ara değerdir. Özellikle bakiyesi sık değişen cari hesaplarda, ortaklarla şirket arasındaki borç alacak ilişkilerinde ve vadesi farklı çok sayıda faturanın bulunduğu durumlarda adat faizi hesaplaması yapılır.

Adat Hesaplama Nasıl Yapılır?

Adat hesaplama, her bakiyenin kaç gün boyunca değişmeden kaldığının belirlenmesiyle başlar. Hesaptaki her hareket bakiyeyi değiştirdiği için, iki hareket arasındaki gün sayısı o bakiyenin süresi olarak kabul edilir. Temel adat hesaplama formülü şöyledir:

  • Adat = Tutar x Gün Sayısı
  • Faiz = Toplam Adat x Yıllık Faiz Oranı / 36.000 (yıl 360 gün kabul ediliyorsa; 365 gün esas alınıyorsa bölen 36.500 olur)

İşlem adımları genel olarak şu sırayla ilerler:

  1. Hesap hareketleri tarih sırasına göre listelenir.
  2. Her hareketten sonra oluşan bakiye belirlenir.
  3. Bakiyenin bir sonraki harekete kadar kaç gün kaldığı bulunur.
  4. Bakiye ile gün sayısı çarpılarak her satırın adadı hesaplanır.
  5. Borç ve alacak adatları ayrı ayrı toplanır, aradaki fark bulunur.
  6. Net adat, uygulanacak faiz oranıyla çarpılıp bölen sayıya bölünerek faiz tutarına ulaşılır.

Yöntemi anlamak için tamamen varsayımsal bir örnek verilebilir: 100.000 TL tutarındaki bir bakiye hesapta 30 gün kalmışsa adat 3.000.000 olur. Yalnızca örnek amacıyla seçilmiş yüzde 24 gibi bir yıllık oran ve 360 günlük yıl kabulüyle faiz, 3.000.000 x 24 / 36.000 işlemiyle 2.000 TL olarak bulunur. Buradaki oran gerçek bir oranı göstermez; uygulamada kullanılacak oran sözleşmeye, güncel mevzuata ve işlemin niteliğine göre değişir.

Kasa Adat Hesaplaması

Kasa adat hesaplaması, işletme kasasında kayıtlarda görünen ancak fiilen bulunmayan ya da ortakların kullanımında olan nakit tutarlar için yapılır. Kasa hesabının günlük bakiyeleri üzerinden adat çıkarılır ve bu tutarın ortaklara kullandırılan bir finansman olduğu kabul edilerek faiz hesaplanır. Benzer bir işlem, ortaklar cari hesabının borç bakiyesi verdiği durumlarda da uygulanır. Hesaplanan faiz için genellikle fatura düzenlenir ve gelir olarak kayıtlara alınır. Hangi oranın kullanılacağı ve belgelendirmenin nasıl yapılacağı konusunda mali müşavirin görüşü esas alınmalıdır.

Adat Hesaplamanın Önemi

Adat yöntemi, bakiyesi sürekli değişen hesaplarda her hareket için ayrı ayrı faiz hesaplama zahmetini ortadan kaldırır. Bunun yanında işletmeye şu faydaları sağlar:

  • Doğru maliyet tespiti: Kullanılan ya da kullandırılan paranın gerçek maliyeti görülür.
  • Vergisel risklerin azaltılması: Ortaklara veya ilişkili şirketlere kullandırılan fonlar için faiz hesaplanmaması, vergi incelemelerinde eleştiri konusu olabilir.
  • Ortalama vade hesabı: Farklı vadelere sahip faturaların ya da çeklerin ortalama vadesi adat yöntemiyle bulunabilir.
  • Vade farkı takibi: Geç ödenen alacaklar için talep edilecek vade farkı tutarlı bir yöntemle hesaplanır.
  • Şeffaflık: Hesaplamanın satır satır izlenebilmesi, taraflar arasındaki mutabakatı kolaylaştırır.

Bu yönüyle adat, iskonto hesaplama gibi diğer finansal hesaplama yöntemleriyle birlikte işletmelerin temel araçları arasında yer alır.

Adat Yasal Dayanağı Nedir?

Adat kelimesi kanunlarda bir hesaplama yöntemi olarak ayrıca tanımlanmış değildir; yöntem, faiz hesaplanmasını gerektiren hükümlerin uygulanmasında kullanılan teknik bir araçtır. Uygulamada adat hesaplamasına dayanak oluşturan başlıca düzenlemeler şunlardır:

  • Kurumlar Vergisi Kanunu’nun transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımına ilişkin hükümleri: Şirketin ortaklarına ya da ilişkili kişilere emsallerine uygun olmayan koşullarla, örneğin faizsiz biçimde para kullandırması bu kapsamda değerlendirilebilir.
  • Aynı kanunun örtülü sermayeye ilişkin hükümleri: Ortaklardan alınan borçların belirli koşullarda örtülü sermaye sayılması söz konusu olabilir.
  • Katma Değer Vergisi mevzuatı: Hesaplanan faiz bir finansman hizmeti bedeli sayıldığından vergiye tabi olabilir.
  • Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’nun cari hesap ile faize ilişkin hükümleri: Tacirler arasındaki faiz ilişkisinin çerçevesini çizer.

Şirketle ortak arasındaki ilişkinin doğru kurulabilmesi için tüzel kişi ile gerçek kişi arasındaki farkların bilinmesi de önem taşır. Vergi mevzuatı sık güncellendiği için oranlar, sınırlar ve uygulama esasları konusunda Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel düzenlemeleri izlenmeli ve bir mali müşavire danışılmalıdır.

Adat Hakkında Sık Sorulan Sorular

Adat ile faiz aynı şey midir? Hayır. Adat, tutar ile gün sayısının çarpımıdır ve faizin hesaplanmasında kullanılan bir ara değerdir. Faiz ise adadın faiz oranıyla çarpılıp bölen sayıya bölünmesiyle bulunur.

Adat hesaplamasında hangi faiz oranı kullanılır? Tek bir sabit oran yoktur. Sözleşmede belirlenen oran, emsal niteliğindeki piyasa oranları veya mevzuatın işaret ettiği oranlar duruma göre esas alınır. Güncel oran için resmi kaynaklara ve mali müşavire başvurulmalıdır.

Adat hesaplaması ne zaman yapılır? Uygulamada geçici vergi dönemleri ve hesap dönemi sonu gibi kapanış zamanlarında yapılması yaygındır; ancak işletmenin ihtiyacına göre daha sık da hesaplanabilir.

Özetle adat, değişken bakiyeli hesaplarda faizi düzenli ve izlenebilir biçimde hesaplamayı sağlayan, hem finansal yönetim hem de vergisel uyum açısından değer taşıyan bir yöntemdir.

0
be_endim
Beğendim
0
dikkatimi_ekti
Dikkatimi Çekti
0
do_ru_bilgi
Doğru Bilgi
0
e_siz_bilgi
Eşsiz Bilgi
0
alk_l_yorum
Alkışlıyorum
0
sevdim
Sevdim
Sorumluluk Reddi Beyanı:

.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

proplbusiness ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!