İnternet üzerinden satış yapan ya da satışa aracılık eden işletmelerin sıkça sorduğu sorulardan biri ETBİS nedir sorusudur. Elektronik ticaretin hızla büyümesi, bu alanda faaliyet gösteren işletmelerin kayıt altına alınmasını ve sektöre ilişkin verilerin sağlıklı biçimde toplanmasını gerekli kılmıştır. Bu yazıda sistemin amacı, kimleri kapsadığı ve kaydın genel olarak nasıl yapıldığı anlatılmaktadır.
ETBİS Nedir?
ETBİS, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi ifadesinin kısaltmasıdır. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen sistem, elektronik ticaret faaliyetinde bulunan işletmelerin kayıt altına alınmasını, e-ticaret verilerinin toplanmasını ve bu verilerden istatistik üretilmesini amaçlar. Dayanağını elektronik ticaretin düzenlenmesine ilişkin kanun ve buna bağlı olarak çıkarılan tebliğ oluşturur.
Sistemin iki temel işlevi vardır. Birincisi, tüketicinin alışveriş yaptığı sitenin arkasındaki işletmeyi tanıyabilmesine katkı sağlayarak güven ortamını güçlendirmektir. İkincisi ise kamu otoritesinin sektörün büyüklüğünü, dağılımını ve eğilimlerini izleyebilmesidir. Kayıtlı işletmelere ilişkin temel bilgiler kamuya açık biçimde sorgulanabilmektedir.
ETBİS Kimler İçin Zorunlu?
Genel çerçevede ETBİS kaydı, elektronik ticaret faaliyetini kendi ortamı üzerinden yürüten işletmeleri ve başkalarının satışına ortam sağlayan aracıları ilgilendirir. Mevzuatta bu taraflar farklı adlarla tanımlanmaktadır:
- Kendi internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden satış yapan işletmeler: Kendi adına açtığı e-ticaret sitesinden mal veya hizmet satan gerçek ve tüzel kişiler kapsamdadır.
- Aracı hizmet sağlayıcılar: Pazaryeri gibi, başkalarına ait ürün ve hizmetlerin satışına elektronik ortam sunan işletmeler kapsamdadır.
- Yurt dışında yerleşik olup Türkiye’deki alıcılara yönelik faaliyet gösterenler: Mevzuatta belirtilen koşullara göre bu işletmeler için de yükümlülük doğabilir.
Yalnızca bir pazaryeri üzerinden satış yapan ve kendine ait bir e-ticaret sitesi bulunmayan satıcıların durumu ise farklı değerlendirilir; bu satıcılara ilişkin bilgiler genel olarak aracı platformlar üzerinden sisteme yansır. Bununla birlikte kapsam, tanımlar ve yaptırımlar zaman içinde yapılan mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilmektedir. Bir işletmenin yükümlü olup olmadığı konusunda kesin değerlendirme için Ticaret Bakanlığı’nın güncel duyurularına bakılması veya bir mali müşavirden ya da hukukçudan görüş alınması gerekir.
Kayıt Yaptırmamanın Sonuçları
Kayıt ve bildirim yükümlülüğüne uymayan işletmeler için mevzuatta idari para cezası öngörülmektedir. Ceza tutarları dönemsel olarak yeniden belirlendiğinden, burada rakam verilmemiştir; güncel tutarlar resmi kaynaklardan teyit edilmelidir.
ETBİS Kaydı Nasıl Yapılır?
ETBİS kaydı elektronik ortamda yapılır ve genel olarak aşağıdaki sırayı izler:
- Ön koşulların sağlanması: Başvuru yapacak işletmenin vergi mükellefiyetinin, ticaret siciline tabi işletmelerde ise MERSİS kaydının bulunması beklenir.
- Sisteme giriş: İşletme yetkilisi, e-Devlet kimlik doğrulamasıyla sisteme giriş yapar.
- İşletme bilgilerinin kontrolü: Unvan, vergi ve adres gibi bilgiler ilgili kayıtlardan gelir; eksik ya da hatalı olanların kaynağında düzeltilmesi gerekir.
- E-ticaret ortamının bildirilmesi: Satış yapılan internet sitesinin alan adı veya mobil uygulama bilgisi girilir ve bu ortamın işletmeye ait olduğu doğrulanır.
- Faaliyet bilgilerinin girilmesi: Satılan ürün veya hizmet türleri, ödeme yöntemleri ve çalışılan lojistik firmaları gibi bilgiler beyan edilir.
- Onay ve yayın: Kayıt tamamlandığında işletme sistemde görünür hale gelir.
Kayıt tek seferlik bir işlem olarak düşünülmemelidir. Bilgilerde değişiklik olduğunda güncelleme yapılması ve mevzuatta belirtilen dönemlerde istenen bildirimlerin verilmesi gerekir. Süreler ve bildirim içerikleri değişebildiğinden, sistemdeki güncel açıklamalar esas alınmalıdır.
Kendi sitesini kurarak satışa başlamayı planlayanlar, altyapı seçimi kadar bu tür yasal adımları da baştan planlamalıdır. Örneğin hazır e-ticaret altyapısıyla stoksuz satış yapan bir işletme de kendi alan adı üzerinden satış yaptığı için kayıt yükümlülüğünü ayrıca değerlendirmelidir. Ürünlerini kendi deposundan gönderenler için ise depo ve stok düzeninin doğru kurulması aynı derecede önemlidir.
ETBİS Hakkında Sık Sorulan Sorular
ETBİS kaydı ücretli midir? Kayıt elektronik ortamda yapılmaktadır; herhangi bir ücret uygulanıp uygulanmadığı konusunda güncel bilgi için Ticaret Bakanlığı’nın duyuruları kontrol edilmelidir.
Sosyal medya üzerinden satış yapanlar kayıt olmalı mı? Yükümlülük, satışın yapıldığı ortamın niteliğine ve sözleşmenin nasıl kurulduğuna göre değişir. Durumun mevzuattaki tanımlara göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Kayıt sonrası bilgiler değişirse ne yapılır? Alan adı, faaliyet türü veya iletişim bilgileri gibi değişiklikler sistem üzerinden güncellenmelidir.
ETBİS, e-ticaret yapan işletmeler için hem yasal bir adım hem de tüketici nezdinde güven unsuru olduğundan, satışa başlamadan önce yükümlülüğün netleştirilmesi yerinde olur.
