Sigorta neden atar sorusu, elektriği aniden kesilen herkesin ilk merak ettiği konudur. Sigorta, tesisattaki kabloları ve bağlı cihazları aşırı akımdan korumak için tasarlanmış bir güvenlik elemanıdır; atması çoğu zaman bir arıza değil, sistemin görevini yaptığının göstergesidir. Evde sigorta neden atar diye düşünüldüğünde karşımıza genellikle üç temel sebep çıkar: aşırı yük, kısa devre ve kaçak akım. Sorunun kaynağını anlamak, hem can ve mal güvenliği hem de tesisatın ömrü açısından önemlidir.
Günümüz konutlarında eriyen telli eski tip sigortaların yerini büyük ölçüde otomatik sigortalar almıştır. Bu elemanların yapısı hakkında otomatik sigorta nedir yazısında ayrıntılı bilgi bulunabilir. Panoda ayrıca tüm daireyi besleyen ana sigorta ve insan hayatını koruyan kaçak akım koruma şalteri yer alır.
Sigortanın Atmasına Yol Açan Başlıca Nedenler
- Aşırı yük: Aynı hatta çok sayıda ya da yüksek güçlü cihazın birlikte çalıştırılması, hattan geçen akımı sigortanın anma değerinin üzerine çıkarır. Isıtıcı, fırın, ütü ve su ısıtıcısı gibi cihazların aynı prizden veya aynı hattan beslenmesi tipik örnektir.
- Kısa devre: Faz iletkeni ile nötr iletkeninin doğrudan temas etmesi çok yüksek bir akım oluşturur ve sigorta anında atar. Hasarlı kablo, ezilmiş uzatma kablosu veya arızalı bir cihaz buna yol açabilir.
- Kaçak akım: Akımın yalıtım hatası nedeniyle toprağa veya cihaz gövdesine sızması durumunda kaçak akım koruma şalteri devreyi keser. Nem alan prizler ve rezistansı arızalanmış cihazlar sık görülen nedenlerdir.
- Arızalı cihaz: Tek bir cihaz takıldığında sigorta atıyorsa sorun çoğunlukla o cihazdadır.
- Gevşek bağlantı ve yıpranmış tesisat: Gevşek klemensler ısınmaya ve arka neden olur; eski tesisatlarda yalıtımın bozulması hatalara zemin hazırlar.
- Sigortanın kendisi: Yıllar içinde yıpranan ya da hatta uygun olmayan değerde seçilmiş sigortalar gereksiz açma yapabilir.
Sigorta Atması Nasıl Düzeltilir?
Sigorta attığında yapılabilecek güvenli adımlar sınırlıdır ve tesisata müdahale içermez:
- Hangi sigortanın attığı belirlenir; kolu aşağı ya da orta konuma düşmüş olan elemana bakılır.
- O hatta bağlı cihazlar kapatılır ve fişleri prizden çekilir.
- Eller kuru olacak şekilde sigorta kolu yeniden yukarı kaldırılır.
- Sigorta yerinde kalıyorsa cihazlar tek tek yeniden takılır. Hangi cihazda atıyorsa o cihaz kullanılmaz ve servise gösterilir.
- Hiçbir cihaz takılı değilken sigorta yine atıyorsa sorun tesisattadır ve bir elektrikçi çağrılmalıdır.
Sigortayı defalarca zorla kaldırmak, kolunu bantla sabitlemek, daha yüksek amperli bir sigortayla değiştirmek veya eski tip sigortaya tel sarmak son derece tehlikelidir. Sigortanın değeri kablonun taşıyabileceği akıma göre seçilir; değeri büyütmek korumayı ortadan kaldırır ve yangına yol açabilir. Yanık kokusu, ısınmış priz, kararma veya cızırtı sesi varsa enerji ana sigortadan kesilmeli ve yetkili bir elektrikçiye haber verilmelidir.
Şalter Sürekli Neden Atar?
Şalterin tekrar tekrar atması, geçici bir durumdan çok kalıcı bir soruna işaret eder. Hangi elemanın attığı, sorunun türü hakkında ipucu verir:
- Yalnızca belirli bir hattın sigortası atıyorsa o hatta aşırı yük ya da arızalı bir cihaz vardır.
- Kaçak akım koruma şalteri atıyorsa bir cihazda veya tesisatın bir noktasında yalıtım hatası bulunma ihtimali yüksektir. Banyo, mutfak ve balkon gibi nemli alanlar ilk bakılacak yerlerdir.
- Ana sigorta atıyorsa dairenin toplam tüketimi sigortanın değerini aşıyor ya da ana hatta bir arıza bulunuyor olabilir.
- Sigorta kaldırılır kaldırılmaz anında atıyorsa kısa devre şüphesi güçlüdür ve yeniden denenmemelidir.
Şalter kavramının kendisi ve çeşitleri, aynı gün yayımlanan şalter yazısında ayrıca ele alınmaktadır. Tesisatta kullanılan iletkenler hakkında bilgi için TTR kablo nedir yazısına bakılabilir.
Şalterin Sürekli Atması Nasıl Önlenir?
- Yüksek güçlü cihazlar aynı prize ve mümkünse aynı hatta bağlanmamalı, aynı anda çalıştırılmamalıdır.
- Fırın, klima, şofben gibi cihazlar için ayrı hat çekilmesi bir elektrikçiyle değerlendirilmelidir.
- Çoklu prizlere ve uzatma kablolarına kapasitesinin üzerinde yük bindirilmemelidir.
- Kablosu ezilmiş, fişi kararmış veya gövdesi çarpan cihazlar kullanılmamalıdır.
- Islak hacimlerdeki prizler kapaklı ve topraklı olmalı, nem alan noktalar kurutulup kontrol ettirilmelidir.
- Kaçak akım koruma şalterinin üzerindeki test düğmesine belirli aralıklarla basılarak çalıştığı doğrulanmalıdır.
- Eski tesisatlar ve pano bağlantıları periyodik olarak yetkili bir elektrikçiye kontrol ettirilmelidir.
Pano kapağının açılması, sigorta değişimi, hat ekleme ve arıza arama gibi işlemler şebeke gerilimi altında yapılır ve ölümcül risk taşır. Bu işler yalnızca yetkili ve ehliyetli elektrikçiler tarafından yapılmalıdır.
Sigorta Atması Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sigorta atması tehlikeli midir? Atmanın kendisi bir koruma işlemidir. Tehlikeli olan, atmaya yol açan sebebin giderilmeden sigortanın tekrar tekrar kaldırılmasıdır.
Yağmurlu havada sigorta neden atar? Dış prizlere, aydınlatma armatürlerine veya bağlantı kutularına nem girmesi kaçak akım oluşturabilir. Kaynağın bulunması için elektrikçi kontrolü gerekir.
Sigortayı daha yüksek amperlisiyle değiştirmek sorunu çözer mi? Hayır. Bu işlem kablonun aşırı ısınmasına izin verir ve yangın riskini artırır.
Sigorta atıyorsa önce sebebi bulunmalı, basit kontrollerle çözülmeyen her durumda yetkili bir elektrikçiden destek alınmalıdır.


