Loading...
tr usd
USD
-0.01%
Amerikan Doları
38,85 TRY
tr euro
EURO
0.90%
Euro
43,77 TRY
tr chf
CHF
0.55%
İsviçre Frangı
46,66 TRY
tr cny
CNY
-0.07%
Çin Yuanı
5,39 TRY
tr gbp
GBP
0.71%
İngiliz Sterlini
51,98 TRY
bist-100
BIST
1.33%
Bist 100
9.668,36 TRY
gau
GR. ALTIN
0.85%
Gram Altın
4.035,10 TRY
btc
BTC
0%
Bitcoin
0,00 USDT
eth
ETH
0%
Ethereum
0,00 USDT
bch
BCH
0%
Bitcoin Cash
0,00 USDT
xrp
XRP
0%
Ripple
0,00 USDT
ltc
LTC
0%
Litecoin
0,00 USDT
bnb
BNB
0%
Binance Coin
0,00 USDT
sol
SOL
0%
Solana
0,00 USDT
avax
AVAX
0%
Avalanche
0,00 USDT
okx
  1. Haberler
  2. Teknoloji
  3. PLC Nedir? PLC Ne İşe Yarar?

PLC Nedir? PLC Ne İşe Yarar?

Endüstriyel otomasyonda kullanılan PLC cihazı
Görsel: / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
service

PLC nedir sorusu, fabrikalardaki üretim hatlarından bina otomasyonuna kadar pek çok alanda karşılaşılan temel bir otomasyon sorusudur. PLC, endüstriyel ortamlarda makine ve süreçleri kontrol etmek için tasarlanmış, programlanabilen dayanıklı bir bilgisayardır. Bu yazıda PLC açılımı, yapısı, çeşitleri, seçim ölçütleri ve PLC uygulamaları sade bir dille ele alınmaktadır.

PLC Nedir?

PLC açılımı İngilizce Programmable Logic Controller ifadesidir ve Türkçeye programlanabilir mantıksal denetleyici olarak çevrilir. Kısa bir PLC tanımı yapmak gerekirse: sensör ve butonlardan gelen sinyalleri okuyan, belleğindeki programa göre karar veren ve motor, valf, lamba gibi elemanları çalıştıran elektronik kontrol cihazıdır.

PLC’ler ortaya çıkmadan önce kontrol işlemleri çok sayıda röle, zamanlayıcı ve sayaçtan oluşan panolarla yapılıyordu. Üretimde bir değişiklik gerektiğinde kabloların sökülüp yeniden bağlanması gerekiyordu. PLC ile aynı değişiklik yalnızca yazılım düzenlenerek yapılabilir hale geldi. Röleli PLC devreleri bu nedenle büyük ölçüde yerini programlanabilir sistemlere bıraktı.

PLC Çeşitleri

PLC’ler yapılarına göre başlıca üç grupta incelenir:

  • Kompakt PLC: İşlemci, güç kaynağı ve giriş çıkışlar tek gövdede bulunur. Küçük makineler için uygundur.
  • Modüler PLC: İşlemci, giriş çıkış ve haberleşme modülleri ayrı ayrı takılır. İhtiyaca göre genişletilebilir ve orta ile büyük ölçekli tesislerde kullanılır.
  • Raf (rack) tipi PLC: Modüller ortak bir raf üzerine dizilir; çok sayıda giriş çıkış noktası gerektiren büyük proseslerde tercih edilir.

Bunların yanında basit işler için kullanılan ve akıllı röle olarak da anılan mini kontrolörler ile insan güvenliğine yönelik işlevler için tasarlanmış emniyet PLC’leri bulunur.

PLC Ne İşe Yarar?

PLC ne işe yarar sorusunun en kısa cevabı, bir makinenin ya da sürecin insan müdahalesi olmadan belirlenen sıraya göre çalışmasını sağlamaktır. PLC kontrol işlevleri arasında sıralı çalıştırma, zamanlama, sayma, hız ve konum denetimi, sıcaklık ve basınç gibi analog değerlerin düzenlenmesi yer alır. Ayrıca arıza durumlarını algılar, alarm üretir ve verileri operatör panellerine ya da izleme yazılımlarına aktarır.

PLC programlama nedir diye sorulduğunda, kontrol mantığının denetleyicinin anlayacağı bir dille yazılması anlaşılır. PLC yazılım dilleri uluslararası IEC 61131-3 standardında tanımlanmıştır. En yaygın olanı, röle devre şemalarına benzeyen merdiven (ladder) diyagramıdır. Bunun yanında fonksiyon blok diyagramı, yapılandırılmış metin ve sıralı fonksiyon şeması da kullanılır.

PLC Seçim Ölçütleri

Bir proje için PLC seçilirken şu noktalar değerlendirilir:

  • Dijital ve analog giriş çıkış sayısı ile ileride gerekebilecek yedek kapasite
  • Giriş çıkış tipleri (röle, transistör, analog akım ya da gerilim)
  • İşlemci hızı ve program belleği
  • Desteklenen haberleşme protokolleri ve diğer cihazlarla uyum
  • Çalışma ortamının sıcaklık, nem, titreşim ve elektriksel gürültü koşulları
  • Programlama yazılımının kullanım kolaylığı, teknik destek ve yedek parça bulunabilirliği
  • Uygulama gerektiriyorsa emniyet işlevleri

PLC Yapısı Nasıldır?

Bir PLC temel olarak şu bölümlerden oluşur: programı işleten merkezi işlem birimi, programın ve verilerin saklandığı bellek, cihazı besleyen güç kaynağı, sahadan sinyal alan giriş birimleri, sahaya komut gönderen çıkış birimleri ve haberleşme arabirimleri. Bazı kaynaklarda PLC merkezi nedir diye geçen ifade, bu yapının beyni sayılan merkezi işlem birimini anlatır.

PLC, tarama çevrimi adı verilen bir döngüyle çalışır. Önce girişlerin durumunu okur, ardından programı baştan sona işletir, son olarak çıkışları günceller. Bu döngü saniyede çok sayıda kez tekrarlanır. PLC sistemleri bu sayede sahadaki değişikliklere çok kısa sürede tepki verebilir.

PLC Kullanım Alanları Nerelerdir?

PLC uygulamaları neredeyse tüm sanayi kollarına yayılmıştır:

  • Otomotiv, gıda, tekstil ve ambalaj üretim hatları
  • Konveyör, dolum, paketleme ve paletleme makineleri
  • Su ve atık su arıtma tesisleri, pompa istasyonları
  • Enerji üretim ve dağıtım tesisleri
  • Asansör, yürüyen merdiven ve bina otomasyon sistemleri
  • Trafik sinyalizasyonu ve otopark sistemleri

Yenilenebilir enerji tesislerinde de izleme ve kontrol amacıyla kullanılır; bu konuda güneş enerjisi nedir yazısı tamamlayıcı bilgi sunar. PLC panolarında devre koruması için kullanılan elemanlar ise otomatik sigorta yazısında anlatılmıştır. Pano montajı ve şebeke bağlantıları yetkili elektrik personeli tarafından yapılmalıdır.

PLC Hakkında Sık Sorulan Sorular

PLC ile bilgisayar arasındaki fark nedir? PLC, toz, titreşim ve elektriksel gürültü gibi zorlu koşullarda kesintisiz çalışacak şekilde tasarlanmıştır ve sahadaki sinyalleri doğrudan okuyup sürebilir.

PLC programlamayı öğrenmek zor mudur? Temel elektrik ve mantık bilgisi olan biri için merdiven diyagramı görece kolay kavranır. Uzmanlaşmak ise saha deneyimi gerektirir.

PLC ile mikrodenetleyici aynı şey midir? Hayır. Mikrodenetleyici bir elektronik bileşendir; PLC ise içinde işlemci barındıran, endüstriyel kullanıma hazır eksiksiz bir cihazdır.

PLC, esnek yapısı ve güvenilirliği sayesinde endüstriyel otomasyonun temel yapı taşlarından biri olmayı sürdürmektedir.

0
be_endim
Beğendim
0
dikkatimi_ekti
Dikkatimi Çekti
0
do_ru_bilgi
Doğru Bilgi
0
e_siz_bilgi
Eşsiz Bilgi
0
alk_l_yorum
Alkışlıyorum
0
sevdim
Sevdim
Sorumluluk Reddi Beyanı:

.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

proplbusiness ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!