Süzme yoğurt, normal yoğurdun bir bez ya da süzgeç yardımıyla suyundan ayrılmasıyla elde edilen, koyu kıvamlı ve yoğun lezzetli bir süt ürünüdür. Süzülen sarımsı sıvıya yoğurt suyu ya da peynir altı suyu denir. Su oranı azaldığı için süzme yoğurt daha katı, daha ekşimsi ve protein bakımından daha yoğundur. Türk mutfağında haydari, cacık, mantı sosu ve çeşitli mezelerin temelini oluşturur; farklı ülkelerde torba yoğurdu, labne ya da Yunan yoğurdu gibi adlarla bilinen ürünler de aynı mantıkla hazırlanır.
Süzme Yoğurdun Faydaları
Süzme yoğurt faydaları, temelde yoğurdun besin değerinin daha yoğun bir biçimde sunulmasına dayanır:
- Protein: Aynı miktardaki normal yoğurda göre daha fazla protein içerir. Protein, kas dokusunun korunması için gereklidir ve tokluk hissine katkı sağlar.
- Kalsiyum ve fosfor: Kemik ve diş yapısında yer alan bu mineralleri içerir. Süzme sırasında kalsiyumun bir bölümü suyla birlikte ayrılır, yine de iyi bir kaynaktır.
- Canlı kültürler: Isıl işlem görmemiş yoğurtlar canlı yoğurt bakterileri içerir. Fermente süt ürünleri dengeli beslenmenin önerilen parçalarındandır.
- Daha az laktoz: Laktozun bir kısmı yoğurt suyuyla birlikte uzaklaşır. Bu, laktoz içermediği anlamına gelmez; laktoz intoleransı olanlar kendi toleransına göre hareket etmelidir.
Bu özellikler süzme yoğurdu besleyici bir gıda yapar, ancak herhangi bir hastalığı önlediği ya da tedavi ettiği söylenemez. Süt alerjisi olanlar tüketmemeli; böbrek hastalığı gibi protein alımının sınırlandığı durumlarda ya da özel bir diyet uygulanıyorsa miktar için hekime danışılmalıdır.
Süzme Yoğurt Nasıl Yapılır?
Yoğurt nasıl süzülür sorusunun yanıtı oldukça basittir ve evde kolayca uygulanabilir:
- Derin bir kabın üzerine tel süzgeç yerleştirilir, süzgecin içine temiz ve ütülenmiş bir tülbent ya da pamuklu bez serilir.
- Yoğurt bezin ortasına boşaltılır. İstenirse bir tutam tuz eklenebilir.
- Bezin uçları toplanıp bağlanır ve süzgecin içinde bırakılır ya da kabın üzerine asılır.
- Düzenek buzdolabına alınır ve yoğurt altı ile on iki saat arasında süzülmeye bırakılır. Süre uzadıkça kıvam koyulaşır.
- Süzülen yoğurt temiz ve kapaklı bir kaba aktarılır.
Süzme işleminin oda sıcaklığında değil buzdolabında yapılması, yoğurdun ekşimesini ve bozulmasını önler. Kullanılan bezin deterjan kokusu taşımaması, mümkünse önceden kaynatılmış olması gerekir. Altta biriken yoğurt suyu atılmak zorunda değildir; çorbalarda, hamur işlerinde ya da ekmek yapımında değerlendirilebilir.
Süzme Yoğurt Kalori ve Besin Değerleri
Süzme yoğurdun kalorisi, yapıldığı sütün yağ oranına ve ne kadar süzüldüğüne göre değişir. Tam yağlı sütten yapılan ve uzun süre süzülen yoğurt, suyunu kaybettiği için aynı ağırlıktaki normal yoğurda göre daha fazla yağ, protein ve kalori içerir. Yarım yağlı ya da yağsız yoğurttan hazırlanan süzme yoğurt ise yüksek protein ve daha düşük kalori sunar. Süzme yoğurt farkı tam da bu noktada ortaya çıkar: su azalır, katı madde yoğunlaşır. Hazır ürünlerde kesin değerler için ambalajdaki besin tablosuna bakılmalıdır; bazı ürünlere kıvam vermek için krema eklenebildiği de unutulmamalıdır.
Süzme Yoğurt Maya Olur Mu?
Evet, canlı kültür içeren süzme yoğurt maya olarak kullanılabilir. Mayalamada önemli olan, yoğurdun içindeki bakterilerin canlı olmasıdır. Ev yapımı ya da ısıl işlem görmemiş süzme yoğurtlar bu koşulu sağlar. Üretimden sonra ısıl işlem uygulanmış, uzun raf ömürlü ürünlerde ise canlı bakteri kalmadığından maya tutmaz. Süzme yoğurt koyu olduğu için önce bir miktar ılık sütle iyice açılmalı, sonra mayalanacak sütün geri kalanına eklenmelidir. Çok ekşimiş yoğurt maya olarak kullanıldığında elde edilen yoğurt da ekşi olur.
Süzme Yoğurt Nasıl Saklanır?
Süzme yoğurt, kapaklı cam ya da gıdaya uygun bir kapta buzdolabında saklanmalıdır. Kaptan her seferinde temiz ve kuru bir kaşıkla alınması, bozulmayı geciktirir. Su oranı düşük olduğu için normal yoğurda göre biraz daha uzun dayanabilir, yine de açıldıktan sonra kısa sürede tüketilmesi uygundur. Yüzeyinde küf, pembe ya da sarı renk değişimi, keskin ekşi koku ya da acı tat oluşan yoğurt tüketilmemelidir.
Süzme yoğurt buzlukta saklanır mı sorusuna gelince, dondurulabilir ve bu işlem güvenlik açısından bir sorun oluşturmaz. Ancak çözüldüğünde dokusu değişir, sulanır ve pütürlü bir yapı alabilir. Bu nedenle dondurulmuş süzme yoğurt, çiğ tüketimden çok çorba, sos ve hamur işlerinde kullanmaya uygundur. Çözme işlemi buzdolabında yapılmalı, çözülen ürün yeniden dondurulmamalıdır.
Mutfakta kullanım alanı geniştir: kolay meze tariflerinde temel malzeme olur, kahvaltıda peynir gibi diğer süt ürünlerinin yanında yer alır.
Süzme Yoğurt Hakkında Sık Sorulan Sorular
Süzme yoğurt ile labne aynı şey mi? Geleneksel labne, yoğurdun uzun süre süzülmesiyle elde edilir ve süzme yoğurda çok yakındır. Marketlerde labne adıyla satılan bazı ürünler ise krema ve süt karışımından üretilen farklı bir peynir türüdür.
Bir kilogram yoğurttan ne kadar süzme yoğurt çıkar? Miktar yoğurdun kıvamına ve süzme süresine göre değişir; genellikle yoğurdun yaklaşık yarısı kadar süzme yoğurt elde edilir.
Süzme yoğurt her gün yenebilir mi? Sağlıklı kişiler için dengeli bir beslenme düzeninde her gün ölçülü biçimde tüketilebilir.
Özetle süzme yoğurt, evde kolayca hazırlanabilen, doğru saklandığında hem sofraya hem tariflere zenginlik katan besleyici bir üründür.
