Kedi sahiplerinin en sık sorduğu sorulardan biri “kediler neden kusar” sorusudur. Kusma, kedilerde zaman zaman görülebilen bir durumdur; bazen hızlı yemek yemek gibi basit bir nedene, bazen de veteriner hekim muayenesi gerektiren bir sağlık sorununa işaret eder. Bu yazı yalnızca genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; teşhis ve tedavi kararı her zaman veteriner hekime aittir. Aşağıda kusmanın olası nedenleri, yavru kedilerde durumun neden daha hassas olduğu ve hangi belirtilerde vakit kaybetmeden kliniğe gidilmesi gerektiği özetlenmektedir.
Kediler Neden Kusar?
Kedi neden kusar sorusunun tek bir cevabı yoktur. Kusma bir hastalık değil, pek çok farklı durumun ortak belirtisidir. Veteriner hekimlerin sık karşılaştığı genel nedenler arasında şunlar sayılabilir:
- Tüy yumakları: Kediler kendilerini yalayarak temizlerken tüy yutar. Mide ve bağırsakta biriken tüyler zaman zaman kusma yoluyla dışarı atılabilir. Uzun tüylü kedilerde ve tüy dökümü dönemlerinde bu durum daha sık görülür.
- Hızlı ya da fazla yemek: Mamayı çok hızlı yutan kediler, yemekten kısa süre sonra sindirilmemiş mamayı geri çıkarabilir.
- Ani mama değişikliği: Sindirim sistemi yeni bir mamaya alışmak için zamana ihtiyaç duyar; geçişin birden yapılması mideyi rahatsız edebilir.
- Uygun olmayan yiyecekler ve yabancı cisimler: İp, lastik toka, oyuncak parçası, bazı ev bitkileri ve insan yiyecekleri kediler için tehlikeli olabilir.
- İç parazitler ve enfeksiyonlar: Özellikle düzenli parazit kontrolü yapılmayan kedilerde sindirim sistemi şikâyetleri ortaya çıkabilir.
- Kronik hastalıklar: Böbrek, karaciğer, tiroit ve sindirim sistemi hastalıkları gibi durumlar da kusmayla kendini gösterebilir. Yaşı ilerlemiş kedilerde bu olasılık daha fazla önem taşır.
- Stres: Taşınma, eve yeni bir hayvan gelmesi ya da yolculuk gibi değişiklikler bazı kedilerde mide hassasiyetine yol açabilir.
Kusmanın sıklığı, içeriği ve kedinin genel hali nedenin anlaşılmasında yol göstericidir. Bu nedenle ne zaman, ne sıklıkla ve neyin ardından kustuğunu not etmek veteriner hekimin değerlendirmesini kolaylaştırır. Kedinin yaşına göre risklerin nasıl değiştiğini anlamak için kedi yaşının nasıl hesaplandığını bilmek de faydalıdır.
Yavru Kedi Neden Kusar?
Yavru kedi neden kusar sorusu ayrıca ele alınmalıdır, çünkü yavrular yetişkinlere göre çok daha hassastır. Vücutları küçük olduğu için sıvı kaybına karşı dayanıksızdırlar ve durumları kısa sürede kötüleşebilir. Yavrularda kusmanın yaygın nedenleri arasında iç parazitler, anne sütünden mamaya geçiş dönemi, aşırı beslenme, merakla yutulan küçük nesneler ve bulaşıcı hastalıklar yer alır. Aşıları henüz tamamlanmamış yavrular bulaşıcı hastalıklara karşı özellikle korunmasızdır.
Yavru bir kedi tekrar tekrar kusuyorsa, halsizse, mama ve su almıyorsa ya da ishal de eşlik ediyorsa beklemek doğru değildir; aynı gün veteriner hekime götürülmelidir. Aşı ve parazit takviminin hekimin önerdiği şekilde yürütülmesi, bu dönemin en önemli koruyucu adımıdır. Eve yeni yavru alanlar için yeni kedi sahiplerinin ihtiyaç duyduğu malzemeler yazısı da iyi bir başlangıç listesi sunar.
Kediler Neden Mama Kusar?
Kediler neden mama kusar sorusunun arkasında çoğunlukla yeme alışkanlıkları bulunur. Mamanın sindirilmeden, yemekten hemen sonra geri gelmesi genellikle hızlı yemeyle ilişkilidir. Birden fazla kedinin bulunduğu evlerde rekabet duygusu kedilerin mamayı aceleyle yutmasına neden olabilir. Uzun süre aç kaldıktan sonra büyük bir öğün yemek, mamanın birden değiştirilmesi ve bazı içeriklere karşı hassasiyet de aynı sonucu doğurabilir.
Günlük bakımda işe yarayabilecek genel alışkanlıklar şunlardır:
- Günlük mama miktarını daha küçük ve sık öğünlere bölmek,
- Yavaş yemeyi teşvik eden mama kapları kullanmak,
- Birden fazla kedi varsa kapları ayrı köşelere yerleştirmek,
- Mama değişikliğini eski ve yeni mamayı karıştırarak günlere yaymak,
- Düzenli tarama ile yutulan tüy miktarını azaltmak,
- Temiz ve taze suyu her zaman ulaşılabilir tutmak.
Bu önlemlere rağmen kusma devam ediyorsa mama hassasiyeti ya da başka bir sağlık sorunu söz konusu olabilir. Hangi mamanın uygun olduğuna, kedinin yaşını ve sağlık durumunu bilen veteriner hekim karar vermelidir. Kusan bir kediye hekime danışmadan ilaç vermek, özellikle de insanlar için üretilmiş ilaçları kullanmak ciddi zararlara yol açabilir.
Ne Zaman Veteriner Hekime Gidilmeli?
Ara sıra görülen ve kedinin neşesini, iştahını etkilemeyen tek bir kusma çoğu zaman acil sayılmaz; yine de ilk kontrolde hekime anlatılmalıdır. Aşağıdaki durumlarda ise gecikmeden kliniğe başvurulmalıdır:
- Kusmanın aynı gün içinde birkaç kez tekrarlaması ya da günlerce sürmesi,
- Kusmukta kan ya da kahve telvesine benzer koyu parçalar görülmesi,
- Halsizlik, saklanma, iştahsızlık, su içmeme veya ishal,
- Karın bölgesinde ağrı, şişlik ya da kusmaya çalışıp bir şey çıkaramama,
- Zehirli bir madde, bitki ya da yabancı cisim yutulduğundan şüphelenilmesi,
- Kedinin yavru, yaşlı ya da kronik hastalığı olan bir hayvan olması.
Kedilerde Kusma Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kedinin tüy yumağı kusması normal midir? Zaman zaman tüy yumağı çıkarmak pek çok kedide görülür. Ancak sıklaşması, öksürüğe benzer zorlanmaların artması ya da iştahsızlık eşlik etmesi halinde veteriner hekim kontrolü gerekir.
Kusan kediye evde ilaç verilir mi? Hayır. İnsan ilaçlarının birçoğu kediler için zehirlidir. Hangi ürünün, ne şekilde kullanılacağına yalnızca veteriner hekim karar verir.
Kedim kustuktan sonra normal davranıyor, yine de endişelenmeli miyim? Tek seferlik ve başka belirti içermeyen bir kusma genellikle izlenebilir. Tekrarlıyorsa ya da kedinin davranışı değişiyorsa hekime başvurulmalıdır.
Kedilerde kusma basit nedenlerden ciddi hastalıklara kadar uzanan geniş bir yelpazeye sahiptir; şüphe duyulan her durumda en doğru adım veteriner hekime danışmaktır.
