Loading...
tr usd
USD
-0.01%
Amerikan Doları
38,85 TRY
tr euro
EURO
0.90%
Euro
43,77 TRY
tr chf
CHF
0.55%
İsviçre Frangı
46,66 TRY
tr cny
CNY
-0.07%
Çin Yuanı
5,39 TRY
tr gbp
GBP
0.71%
İngiliz Sterlini
51,98 TRY
bist-100
BIST
1.33%
Bist 100
9.668,36 TRY
gau
GR. ALTIN
0.85%
Gram Altın
4.035,10 TRY
btc
BTC
0%
Bitcoin
0,00 USDT
eth
ETH
0%
Ethereum
0,00 USDT
bch
BCH
0%
Bitcoin Cash
0,00 USDT
xrp
XRP
0%
Ripple
0,00 USDT
ltc
LTC
0%
Litecoin
0,00 USDT
bnb
BNB
0%
Binance Coin
0,00 USDT
sol
SOL
0%
Solana
0,00 USDT
avax
AVAX
0%
Avalanche
0,00 USDT
okx
  1. Haberler
  2. Teknoloji
  3. Priz Nedir?

Priz Nedir?

Topraklı duvar prizi
Görsel: Carnby / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
service

Priz, elektrikli cihazların fişleri aracılığıyla bina tesisatına bağlanmasını sağlayan bağlantı elemanıdır. Priz ne demek sorusunun en kısa cevabı, elektriğin güvenli biçimde kullanıcıya sunulduğu son nokta olmasıdır. Duvarlarda, mobilyalarda, zeminde ve panolarda yer alan prizler, gündelik hayatın en sık kullanılan tesisat malzemelerindendir. Sade görünümüne karşın içinde faz, nötr ve toprak bağlantılarını taşıyan kontaklar bulunur ve doğru seçilmesi ile doğru monte edilmesi güvenlik açısından büyük önem taşır.

Priz tesisatları, panodaki sigortadan başlayıp kablolar aracılığıyla prizlere ulaşan hatlardan oluşur. Her hat, kablo kesitine uygun bir sigortayla korunur. Hattın neden kesildiğini merak edenler sigorta neden atar yazısına, pano elemanları için şalter nedir yazısına bakabilir.

Priz Ne İşe Yarar?

Prizin temel görevi, cihazın fişi ile tesisat arasında sökülüp takılabilen bir bağlantı kurmaktır. Bunun yanında şu işlevleri de yerine getirir:

  • Fişin uçlarını yaylı kontaklarla sıkıca kavrayarak düşük dirençli bir temas sağlamak
  • Topraklı modellerde cihaz gövdesini koruma iletkenine bağlayarak elektrik çarpması riskini azaltmak
  • Gerilim altındaki parçaları yalıtkan bir gövde içinde tutarak dokunmaya karşı korumak
  • Cihazların sabit kablolama yapılmadan istenen yerde kullanılmasına imkân vermek

Priz Çeşitleri

Prizler; montaj şekline, topraklama durumuna, kullanım yerine ve taşıdığı sinyalin türüne göre farklı gruplara ayrılır.

  • Topraklı priz: Yan taraflarında toprak kontakları bulunur. Metal gövdeli ve yüksek güçlü cihazlar için gereklidir; günümüz tesisatlarında standart olarak kullanılır.
  • Topraksız priz: Yalnızca faz ve nötr kontağı vardır. Eski tesisatlarda görülür ve güvenlik açısından topraklı prizle yenilenmesi önerilir.
  • Çocuk korumalı priz: Deliklerinde, yalnızca fişin iki ucu birlikte bastırıldığında açılan perdeler bulunur.
  • Kapaklı (etanj) priz: Banyo, balkon ve bahçe gibi nemli ortamlar için suya ve toza karşı korumalı üretilir. Koruma sınıfları hakkında etanj nedir yazısı bilgi verir.
  • Anahtarlı priz: Anahtar priz olarak da anılan bu modellerde, prizi fiş çekmeden enerjisiz bırakmaya yarayan bir anahtar bulunur. Aynı çerçevede anahtar ve prizi birleştiren kombine ürünler de vardır.
  • Grup priz: Birden fazla prizin tek gövdede toplandığı, kablolu veya sabit çoklu prizlerdir.
  • USB çıkışlı priz: Üzerinde küçük bir güç kaynağı barındırır ve taşınabilir cihazların doğrudan şarj edilmesini sağlar.
  • Sanayi tipi priz: Yüksek akımlı ve üç fazlı yükler için üretilen, kilitlenebilen ve dış ortama dayanıklı prizlerdir.
  • Zayıf akım prizleri: Data, telefon ve anten prizleri enerji değil, sinyal taşır.

Sıva Altı Priz

Sıva altı priz, duvarın içine gömülen bir kasaya (buat) yerleştirilen ve yalnızca çerçevesi ile kapağı dışarıda kalan priz türüdür. Kablolar duvar içindeki borulardan geçtiği için görünmez. Estetik görünümü ve duvar yüzeyinde çıkıntı yapmaması nedeniyle konutlarda ve ofislerde en yaygın tercih budur. Mekanizma ve çerçevenin ayrı olması, dekorasyona uygun çerçeve seçimine ve gerektiğinde yalnızca kapağın değiştirilmesine olanak tanır. Dezavantajı, kasa ve boruların inşaat ya da tadilat aşamasında yerleştirilmesi gerekmesidir; sonradan yer değiştirmek duvarın kırılmasını gerektirir.

Sıva Üstü Priz

Sıva üstü priz, kendi kutusuyla birlikte duvar yüzeyine vidalanan priz türüdür. Kablolar çoğunlukla duvar yüzeyindeki kablo kanallarından veya borulardan geçirilir. Duvar kırmadan uygulanabildiği için depolarda, atölyelerde, garajlarda, prefabrik yapılarda ve sonradan priz eklenmesi gereken yerlerde kullanılır. Nemli ve tozlu ortamlar için kapaklı ve contalı sıva üstü modeller üretilir. Yüzeyde çıkıntı oluşturması ve kanalların görünür kalması, estetik açıdan sıva altı modellere göre dezavantaj sayılır.

Priz Neden Yanar?

Prizde kararma, erime veya yanık kokusu, aşırı ısınmanın belirtisidir. Başlıca nedenler şunlardır:

  • Prizin taşıyabileceği akımın üzerinde yüklenmesi; özellikle ısıtıcı gibi yüksek güçlü cihazların çoklu prizle aynı noktadan beslenmesi
  • Priz arkasındaki bağlantı vidalarının gevşemesi ve temas noktasının ısınması
  • Zamanla gevşeyen kontakların fişi sıkı tutmaması ve ark oluşması
  • Fişin yarım takılması ya da fiş uçlarının oksitlenmesi
  • Nem ve su teması
  • Standartlara uygun olmayan, kalitesiz malzeme kullanılması
  • Kablo kesitinin veya sigorta değerinin hatta uygun seçilmemesi

Isınan, kararan, cızırtı sesi çıkaran veya fişi gevşek tutan priz kullanılmamalı; o hattın sigortası kapatılarak bir elektrikçi çağrılmalıdır. Priz değişimi, yeni priz eklenmesi ve topraklama bağlantısı şebeke gerilimi altında yapılan işlerdir ve ölümcül risk taşır. Bu işlemler yalnızca yetkili ve ehliyetli bir elektrikçi tarafından, enerji kesilip ölçümle doğrulandıktan sonra yapılmalıdır. Kullanılan iletkenler hakkında antigron kablo nedir yazısı incelenebilir.

Priz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Topraklı priz neden önemlidir? Cihaz gövdesine kaçan akımı koruma iletkeni üzerinden toprağa ileterek kaçak akım koruma şalterinin devreyi kesmesini sağlar ve çarpılma riskini azaltır. Bunun için tesisatın topraklamasının da gerçekten yapılmış olması gerekir.

Banyoda hangi priz kullanılmalı? Islak hacimlerde kapaklı, topraklı ve kaçak akım korumalı hatta bağlı prizler kullanılır; yerleşim mesafeleri ilgili yönetmeliğe göre elektrikçi tarafından belirlenir.

Çoklu priz kullanmak sakıncalı mı? Düşük güçlü cihazlar için sorun oluşturmaz; ancak toplam yük, çoklu prizin ve duvar prizinin kapasitesini aşmamalı, çoklu prizler birbirine eklenmemelidir.

Priz küçük bir tesisat elemanı gibi görünse de doğru tür seçimi, kaliteli malzeme ve yetkili montaj, elektrik güvenliğinin temel şartlarındandır.

0
be_endim
Beğendim
0
dikkatimi_ekti
Dikkatimi Çekti
0
do_ru_bilgi
Doğru Bilgi
0
e_siz_bilgi
Eşsiz Bilgi
0
alk_l_yorum
Alkışlıyorum
0
sevdim
Sevdim
Sorumluluk Reddi Beyanı:

.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

proplbusiness ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!