Turkuaz Kart, Türkiye’nin nitelikli yabancı iş gücünü, yatırımcıları ve bilim insanlarını ülkeye çekmek amacıyla oluşturduğu özel bir çalışma izni türüdür. Turkuaz kart nedir, kimlere verilir ve başvuru nasıl yapılır soruları, özellikle Türkiye’de uzun vadeli çalışmayı veya yatırım yapmayı düşünen yabancılar ile onları istihdam etmek isteyen işverenler tarafından sıkça sorulur. Bu yazı konuyu genel hatlarıyla açıklar; koşullar ve istenen belgeler zaman içinde değişebildiğinden güncel bilgi için resmi kaynaklara bakılmalıdır.
Turkuaz Kart Nedir?
Turkuaz Kart, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile düzenlenen ve sahibine süresiz çalışma izninin sağladığı haklara benzer haklar tanıyan bir belgedir. Kartın ayrıntıları, ilgili yönetmelikle belirlenmiştir ve değerlendirme Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılır.
Kartın ne işe yaradığı şöyle özetlenebilir:
- Sahibine Türkiye’de çalışma hakkı verir ve aynı zamanda ikamet izni yerine geçer.
- Kart sahibinin eşi ile bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına, Turkuaz Kart sahibi yakını olduklarını gösteren ve ikamet izni yerine geçen bir belge düzenlenir.
- Mevzuatta sayılan istisnalar dışında, süresiz çalışma izni sahiplerinin yararlandığı haklardan yararlanma imkanı sağlar.
Kanuna göre kart ilk aşamada bir geçiş süresiyle verilir. Mevzuatta bu sürenin ilk üç yıl olduğu, bu dönemde Bakanlığın yabancının faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belge isteyebildiği, sürenin sonunda ise koşulları taşıyanların başvurusuyla geçiş kaydının kaldırılarak kartın süresiz hale geldiği düzenlenmiştir. Geçiş süresi içinde koşulların kaybedildiği tespit edilirse kart iptal edilebilir. Bu ayrıntıların güncel hali mutlaka Bakanlık duyurularından kontrol edilmelidir.
Turkuaz Kart Kimlere Verilir?
Kart, herkese açık bir izin türü değildir; uluslararası iş gücü politikası çerçevesinde, Türkiye’ye katkı sağlaması beklenen kişilere verilir. Mevzuatta öne çıkan gruplar genel olarak şunlardır:
- Eğitim düzeyi, mesleki deneyimi ve uzmanlığı bakımından nitelikli iş gücü olarak değerlendirilenler,
- Yatırım tutarı, ihracat düzeyi veya sağladığı istihdam bakımından nitelikli yatırımcı sayılanlar,
- Bilim ve teknolojiye katkı sağlayan bilim insanları ve araştırmacılar,
- Kültür, sanat veya spor alanında uluslararası düzeyde başarı göstermiş kişiler,
- Türkiye’nin ya da Türk kültürünün uluslararası alanda tanınmasına ve tanıtımına katkıda bulunanlar.
Değerlendirmede başvuru sahibinin eğitim durumu, ücreti, mesleki bilgisi ve deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi gibi ölçütler dikkate alınır. Geçici koruma kapsamındaki yabancıların bu karttan yararlanamayacağı da mevzuatta belirtilmiştir. Hangi yatırım veya ihracat düzeyinin yeterli sayılacağı gibi sayısal ölçütler Bakanlıkça belirlenir ve değişebilir; bu nedenle burada rakam verilmemiştir.
Turkuaz Kart Başvuru Nasıl Yapılır?
Turkuaz kart nasıl alınır sorusunun cevabı, başvuranın nerede bulunduğuna göre ikiye ayrılır:
- Yurt içinden başvuru: Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancılar veya onlar adına hareket eden yetkili kişiler, başvuruyu Bakanlığın elektronik çalışma izni sistemi üzerinden yapar.
- Yurt dışından başvuru: Yabancı, vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliğine veya başkonsolosluğuna başvurur; başvuru buradan Bakanlığa iletilir.
Ayrı bir kağıt turkuaz kart başvuru formu doldurulması yerine, bilgiler elektronik sistemdeki başvuru ekranına girilir ve belgeler sisteme yüklenir. İstenen belgeler başvuranın hangi gruba girdiğine göre değişir; genel olarak pasaport, fotoğraf, diploma ve mesleki yeterliliği gösteren belgeler, iş sözleşmesi ya da yatırımı kanıtlayan evraklar, bilimsel çalışmalar veya uluslararası başarıları gösteren belgeler talep edilir. Yabancı dildeki belgeler için tercüme ve onay şartları aranabilir.
Başvuru Bakanlıkça değerlendirilir; gerek görülürse ilgili kurumların görüşü alınır. Olumlu sonuçlanan başvurularda kart düzenlenerek sahibine ulaştırılır. Eksik belge ya da yanlış bilgi, başvurunun reddine veya sürecin uzamasına yol açabilir. Harç ve bedeller her yıl güncellendiğinden, ödenecek tutarlar başvuru sırasında resmi kaynaklardan öğrenilmelidir.
Turkuaz Kart Hakkında Sık Sorulan Sorular
Turkuaz Kart vatandaşlık anlamına gelir mi? Hayır. Kart bir çalışma ve ikamet hakkı sağlar; vatandaşlık ayrı bir mevzuata ve ayrı bir başvuru sürecine tabidir.
Turkuaz Kart iptal edilebilir mi? Evet. Geçiş süresinde koşulların yitirilmesi, gerçeğe aykırı beyan ya da mevzuatta sayılan diğer durumlarda kart iptal edilebilir.
Başvuruyu işveren mi yapar, yabancı mı? Başvurunun kim tarafından ve hangi kanaldan yapılacağı, yabancının bulunduğu yere ve başvuru türüne göre değişir; sistemdeki güncel yönlendirmeler esas alınmalıdır.
Turkuaz Kart, nitelikli yabancılar için önemli kolaylıklar sunan bir izin türüdür; ancak koşulları ayrıntılı olduğundan başvurudan önce Bakanlığın güncel duyurularını incelemek ve gerekirse bir uzmandan destek almak en sağlıklı yoldur.
