Puantaj nedir sorusu, işe yeni başlayan çalışanlardan küçük işletme sahiplerine kadar pek çok kişinin merak ettiği bir konudur. Puantaj, çalışanların hangi günlerde ve kaç saat çalıştığını, hangi günlerde izinli, raporlu ya da devamsız olduğunu gösteren kayıt sistemidir. Kelime Fransızca kökenlidir ve “işaretleme” anlamı taşır. Puantaj kayıtları ücret bordrosunun hazırlanmasında temel veri olarak kullanılır; bu nedenle hem işveren hem de çalışan açısından önem taşır.
Puantaj ve Puantaj Cetveli Nedir?
Puantaj, çalışma sürelerinin takip edilmesi işleminin adıdır. Puantaj cetveli ise bu takibin yapıldığı tablodur. Cetvelde satırlarda çalışanların adları, sütunlarda ayın günleri yer alır; her hücreye o gün için çalışanın durumu yazılır. Tablonun sonunda çalışılan gün sayısı, hafta tatili, izin, rapor ve fazla çalışma toplamları bulunur.
Puantaj cetvelinin başlıca kullanım amaçları şunlardır:
- Aylık ücretin ve varsa fazla çalışma ücretinin doğru hesaplanması
- Yıllık izin, mazeret izni ve rapor günlerinin izlenmesi
- Sosyal güvenlik bildirimlerinde esas alınacak gün sayısının belirlenmesi
- Proje ya da şantiye bazında iş gücü maliyetinin takip edilmesi
- Olası bir uyuşmazlıkta çalışma sürelerine ilişkin belge sunulabilmesi
Çalışma sürelerinin belgelenmesi işverenin sorumluluğundadır. Kayıtların nasıl ve ne kadar süre saklanacağı, hangi belgelerin çalışan imzası taşıması gerektiği gibi konular mevzuatla düzenlenir ve zaman içinde değişebilir. Bu nedenle güncel kurallar için resmi kaynaklara ya da bir mali müşavire, iş hukuku alanında çalışan bir avukata danışılması gerekir.
Günlük ve Aylık Puantaj Nedir?
Puantaj, tutulduğu döneme göre iki biçimde ele alınır.
Günlük puantaj, çalışanın bir gün içindeki işe giriş ve çıkış saatlerinin, mola sürelerinin ve varsa fazla çalışmasının kaydedilmesidir. Saat ücretiyle ya da vardiyalı çalışılan iş yerlerinde, şantiyelerde ve üretim tesislerinde yaygındır. Kayıt, imza föyü, kart okuyucu, parmak izi ya da yüz tanıma gibi personel devam kontrol sistemleri veya mobil uygulamalar aracılığıyla alınabilir. Biyometrik verilerin kullanılması kişisel verilerin korunması mevzuatı açısından özel koşullara tabidir.
Aylık puantaj, günlük kayıtların ay sonunda tek bir tabloda toplanmış halidir. Bordro bu tabloya göre hazırlanır. Aylık puantajda her çalışan için çalışılan gün, hafta tatili, resmi tatil, ücretli ve ücretsiz izin, rapor ve fazla çalışma toplamları görülür.
Kısacası günlük puantaj ham veriyi, aylık puantaj ise bu verinin bordroya esas özetini oluşturur.
Puantaj Cetveli Nasıl Oluşturulur?
Puantaj cetveli kâğıt üzerinde, bir elektronik tablo programında ya da bordro ve insan kaynakları yazılımlarında hazırlanabilir. Hangi araç kullanılırsa kullanılsın izlenecek adımlar benzerdir:
- Başlık bilgilerini yazın: İş yerinin adı, ait olduğu ay ve yıl, varsa bölüm ya da proje adı.
- Çalışan listesini oluşturun: Her satıra bir çalışanın adı, soyadı ve sicil numarası girilir.
- Gün sütunlarını ekleyin: Ayın gün sayısı kadar sütun açılır; hafta sonları ve resmi tatiller renkle ya da işaretle belirtilir.
- Kısaltmaları belirleyin: Her durum için tek bir kod kullanılır ve tablonun altında açıklanır.
- Günlük kayıtları işleyin: Devam kontrol sisteminden ya da imza föylerinden gelen veriler hücrelere aktarılır.
- Toplamları hesaplayın: Satır sonlarında her durumun gün ya da saat toplamı alınır.
- Kontrol edin ve onaylatın: Cetvel ilgili yönetici tarafından gözden geçirilir ve işletmenin uygulamasına göre imzalanır.
Bir puantaj örneği olarak yaygın kullanılan kısaltmalar şunlardır; işletmeler kendi kodlarını da belirleyebilir:
- X veya Ç: Çalışılan gün
- HT: Hafta tatili
- RT: Resmi tatil
- Yİ: Yıllık izin
- R: Raporlu
- Üİ: Ücretsiz izin
- D: Devamsız
- FM: Fazla mesai (saat olarak)
Cetvel hazırlanırken sık yapılan hatalar arasında kayıtların ay sonunda hafızadan doldurulması, fazla çalışma saatlerinin ayrıca belirtilmemesi, aynı durum için farklı kodlar kullanılması ve işe giriş çıkış tarihlerinin atlanması sayılabilir. Kayıtların günü gününe işlenmesi bu hataları büyük ölçüde önler. Çalışan sayısı arttıkça elle takip zorlaşır; bu noktada puantaj verisini doğrudan bordroya aktaran yazılımlar tercih edilir. Bu tür yazılımlar çoğu zaman kurumsal kaynak planlama sistemlerinin insan kaynakları modülünün parçasıdır; konuya ilgi duyanlar ERP uzmanı yazısına göz atabilir. İş gücü maliyetinin proje kârlılığına etkisi ise fizibilite çalışması yapılırken hesaba katılan kalemlerden biridir.
Puantaj Hakkında Sık Sorulan Sorular
Puantaj ile bordro aynı şey mi? Hayır. Puantaj çalışma sürelerinin kaydıdır; bordro ise bu kayda göre hesaplanan ücreti, kesintileri ve net ödemeyi gösteren belgedir.
Puantaj cetvelini kim tutar? İşletmenin büyüklüğüne göre insan kaynakları birimi, muhasebe, şantiye şefi ya da doğrudan işveren tutabilir. Sorumluluk her durumda işverendedir.
Çalışan kendi puantajını görebilir mi? Çalışanın kendi çalışma kayıtları hakkında bilgi istemesi olağandır. Uygulama işletmeye göre değişir; ayrıntılar için iş yerinin insan kaynakları birimine başvurulabilir.
Sonuç olarak puantaj, düzenli ve günü gününe tutulduğunda ücretlerin doğru hesaplanmasını sağlayan, işveren ile çalışan arasındaki güveni destekleyen temel bir kayıt aracıdır.


