İnternet üzerinden satış yapan her işletme, müşterisinden kartla ödeme alabilmek için bir altyapıya ihtiyaç duyar. Bu noktada iki temel seçenek öne çıkar: doğrudan bir bankayla çalışılan banka ödeme sistemi ve birden fazla bankayı tek çatı altında toplayan ortak ödeme sistemi. İkisi de aynı işi görür, yani kart bilgisini alır, onay sürecini yürütür ve tutarı satıcıya ulaştırır; ancak başvuru şekli, maliyet yapısı, taksit seçenekleri ve teknik kurulum bakımından birbirinden ayrılır. Bu yazıda iki yapı genel hatlarıyla anlatılmakta ve aralarındaki farklar karşılaştırılmaktadır. Komisyon oranları ve ücretler kurumdan kuruma ve dönemden döneme değiştiği için rakam verilmemiştir.
Banka Ödeme Sistemleri Nedir?
Banka ödeme sistemi, işletmenin bir bankayla doğrudan sözleşme yaparak aldığı sanal POS hizmetidir. Fiziksel mağazadaki POS cihazının internet ortamındaki karşılığı olarak düşünülebilir. İşletme bankaya başvurur, banka işletmeyi ve internet sitesini değerlendirir, uygun bulursa üye işyeri sözleşmesi imzalanır ve sanal POS siteye entegre edilir.
Bu yapıda her banka ayrı bir sözleşme ve ayrı bir entegrasyon demektir. İşletme yalnızca bir bankayla çalışıyorsa, taksit imkanını çoğunlukla o bankanın ve dahil olduğu kart programının kartlarına sunabilir. Farklı kart programlarına taksit yapabilmek için birden fazla bankadan sanal POS alınması gerekir. Komisyonlar ve ödemenin hesaba geçme süresi banka ile işletme arasındaki sözleşmeye göre belirlenir; konunun genel çerçevesi için sanal POS komisyon oranları yazısına bakılabilir.
Ortak Ödeme Sistemi Ne Demek?
Ortak ödeme sistemi, işletme ile bankalar arasında aracı olarak konumlanan ödeme kuruluşlarının sunduğu hizmettir. İşletme tek bir kuruluşla sözleşme yapar ve tek bir entegrasyonla farklı bankalara ait kartlardan ödeme alabilir, çoğu zaman birden fazla kart programına taksit seçeneği sunabilir. Arka planda bankalarla olan bağlantıyı ödeme kuruluşu yönetir.
Türkiye’de ödeme hizmeti sunan kuruluşlar ilgili mevzuat kapsamında faaliyet izni almak zorundadır. Bir kuruluşla çalışmaya başlamadan önce faaliyet izninin bulunup bulunmadığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yayımladığı yetkili kuruluş listesinden kontrol edilmelidir. Bu yazı herhangi bir kuruluş için güvence ya da tavsiye niteliği taşımaz.
Güvenli Ortak Ödeme Sayfası Nedir?
Güvenli ortak ödeme sayfası, kart bilgilerinin satıcının sitesinde değil, bankanın ya da ödeme kuruluşunun kendi sunucularında barındırılan bir sayfada girildiği yöntemdir. Müşteri ödeme adımında bu sayfaya yönlendirilir ya da sayfa sitenin içine gömülü bir pencere olarak açılır; işlem tamamlandığında sonuç satıcının sitesine bildirilir.
Bu yöntemin temel yararı, kart verisinin satıcının sistemlerinden geçmemesidir. Böylece işletmenin kart verisi güvenliğine ilişkin teknik yükümlülükleri hafifler, olası bir veri sızıntısında kart bilgilerinin ele geçirilme riski azalır. Ortak ödeme sayfaları genellikle kart sahibinin bankası tarafından yapılan ek doğrulama adımını da destekler. Hem bankalar hem de ödeme kuruluşları bu tür sayfalar sunabilir; yani ortak ödeme sayfası, ortak ödeme sisteminden ayrı bir kavramdır.
Arasındaki Farklar Neler?
Banka ödeme sistemi ile ortak ödeme sistemi arasındaki farklar şu başlıklarda toplanabilir:
- Sözleşme sayısı: Banka sisteminde her banka için ayrı başvuru ve sözleşme gerekir; ortak sistemde tek sözleşme yeterlidir.
- Entegrasyon: Bankaların teknik altyapıları birbirinden farklıdır ve her biri ayrı kurulum ister. Ortak sistemde tek entegrasyon yapılır.
- Taksit seçenekleri: Tek bankayla çalışan işletme sınırlı sayıda kart programına taksit sunar; ortak sistemde birden fazla programa taksit imkanı tek noktadan sağlanabilir.
- Başvuru süreci: Bankalar başvuruda daha kapsamlı değerlendirme yapabilir. Ödeme kuruluşlarında süreç farklı işleyebilir; istenen belgeler kuruluşa göre değişir.
- Maliyet yapısı: Her iki modelde de işlem başına komisyon alınır; oranlar, sabit ücretler ve varsa kurulum bedelleri sözleşmeye göre farklılaşır. Hangisinin daha uygun olduğu işletmenin cirosuna ve taksitli satış oranına bağlıdır.
- Ödemenin hesaba geçmesi: Tutarın satıcıya aktarılma süresi her iki modelde sözleşmeyle belirlenir ve seçilen koşullara göre değişir.
- Raporlama: Birden fazla bankayla çalışıldığında işlemler ayrı panellerden izlenir; ortak sistemde tüm işlemler tek panelde görülür.
Uygulamada bu iki model birbirinin alternatifi olduğu kadar tamamlayıcısıdır. Bazı işletmeler ana bankasının sanal POS’unu kullanırken diğer kartlar için bir ödeme kuruluşundan yararlanır. Ödeme altyapısının e-ticaretteki yeri hakkında daha geniş bilgi için ödeme sistemlerinin online pazardaki rolü yazısı okunabilir.
Ödeme Sistemleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yeni açılan bir e-ticaret sitesi için hangisi uygundur? Tek bir doğru yanıt yoktur. Beklenen satış hacmi, taksit ihtiyacı ve teknik imkanlar değerlendirilerek birkaç kurumdan güncel teklif alınıp karşılaştırılmalıdır.
Ortak ödeme sistemi güvenli midir? Güvenlik, hizmeti veren kuruluşun yetkili olmasına ve uyguladığı standartlara bağlıdır. Kuruluşun faaliyet izni resmi listeden kontrol edilmeli, sözleşme dikkatle okunmalıdır.
İki sistem birlikte kullanılabilir mi? Evet. Birçok işletme banka sanal POS’u ile ödeme kuruluşu hizmetini aynı sitede birlikte kullanır.
Sonuç olarak iki yapı arasındaki seçim, işletmenin ölçeğine ve ihtiyaçlarına göre yapılmalı; karar güncel sözleşme koşulları karşılaştırılarak verilmelidir.
